Dzisiaj zapraszam Cię na Festiwal kultury bez barier. Zaproszenie napisałem na podstawie materiałów od Ani Żórawskiej i Michaliny Adamskiej, które postanowiłem rozszerzyć na własną rękę. Mam nadzieję, że się nie obrażą.
Festiwal Kultury bez Barier — już po raz czternasty
Największe ogólnopolskie święto dostępnej kultury wraca. Tegoroczna edycja odbędzie się w dniach od 13 do 18 października, a hasło brzmi: MOŻESZ tak! I tak też MOŻESZ!
W programie jest ponad 150 wydarzeń, organizowanych przez ponad 80 Partnerów, w ponad 20 miastach. Wszystko dostępne, często bezpłatnie albo w specjalnych festiwalowych cenach. Program znajdziesz na stronie fkbb.pl/program.
Organizatorki ustawiły tegoroczną edycję wokół lekkości i swobody. Komedia, stand-up, filmy w rodzaju „feel good movie”, taniec, muzyka, spacery, ruch. I zaproszenie do bycia razem offline, poza światem social mediów. Jednym z partnerów jest Teatr Komedia, a program współtworzą między innymi reżyser Krzysztof Wiśniewski i Justyna Piliszek, koordynatorka ds. dostępności.
Rezerwacje ruszą w czwartek 1 października o godzinie 12:00. Do tego czasu możesz spokojnie przeczytać program i zaplanować udział.
Wystąpię ze stand-upem
Ania mnie nie musiała długo namawiać. Uwielbiam stand-up i uznałem, że mogę spróbować czegoś nowego. Jak 6 lat temu z hot16challenge. Przygotowałem set pod tytułem “Zmysły”, w którym obsmaruję moją rodzinę. Na prośbę Ewy nie będę używał wulgarnych słów, chociaż korci. Ania Żórawska zachęca, żeby rozśmieszacze zgłaszali się do udziału, więc podbijam to zaproszenie. Jeżeli zbombię, to niech to chociaż będzie w towarzystwie!
Wystąpię w bloku 13 października w godzinach od 15:30 do 17:00. Organizatorki liczą na tłum, więc jeśli możesz, przyjdź. Miejsc do zapełnienia jest 106 i szczerze mówiąc, wolałbym nie gadać do pustej sali.
Będzie jeszcze okazja do spotkania przy kawie, bo jedną z festiwalowych propozycji jest przestrzeń, w której można po prostu porozmawiać o dostępności — bez agendy i bez prezentacji. Jeżeli zechcesz zamienić kilka słów na żywo, to jest dobry moment i miejsce.
Dostępne kino w kinie sieciowym
Oddzielna rzecz, na którą chcę zwrócić uwagę, bo zdarza się rzadko: dostępne pokazy filmowe odbędą się 14 i 15 października, w Multikinie w Złotych Tarasach. Ktoś włożył w to dużo pracy i serca, więc naprawdę warto się tam pojawić.
Dla osób takich jak ja dostępne kino to nie jest szczegół na marginesie. To jedna z niewielu okazji, żeby pójść do kina w kinie, a nie słuchać filmu w słuchawkach i domyślać się reszty. Dlatego też subskrybuję Netflix, a nie Apple TV, Player lub innego dostawcę. W aplikacji Netflixa mogę sobie nawet wybrać kategorię “audiodeskrypcja po polsku” i nadal mam mnóstwo do oglądania.
Muzeum Etnograficzne z Niedzielnymi
Kolejny punkt, który chcę polecić: impreza w Muzeum Etnograficznym 18 października, w godzinach od 10:00 do 14:00. Odbywa się razem z Niedzielnymi — grupą, która od lat organizuje wspólne wyjścia kulturalne dla osób z niepełnosprawnościami i wokół nich. Spotkanie w muzeum, które naprawdę umie opowiadać o kulturze inaczej niż tylko przez wzrok.
Co wybrać z programu
Program ma ponad 150 wydarzeń i naprawdę trudno wszystko streścić. Przejrzałem cały i wypisałem te, które zwróciły moją uwagę najbardziej — głównie takie, w których dostępność jest samym pomysłem na wydarzenie, a nie dodatkiem. Rezerwacja na wszystkie przez formularz festiwalowy, od 1 października od południa.
KawowAnie na otwarcie: Sztuka samodocenienia. Jak świętować sukcesy w dostępności. 13 października, 10:00-11:30, Czytelnia Słów i Dźwięków ELEKTRA w Mazowieckim Instytucie Kultury, ul. Elektoralna 12, Warszawa. Festiwalowa odsłona cyklicznego spotkania przy kawie. Tym razem o tym, żeby przyjrzeć się sobie i docenić to, co już udało się osiągnąć. W pracy w dostępności robi się to rzadko.
MOŻESZ tak! I tak też MOŻESZ! Stand-up Ludzi Dostępności. 13 października, 15:30-17:00, Sala Widowiskowa MIK, ul. Elektoralna 12, Warszawa. To ten blok, w którym wystąpię. Obok debiutantów po warsztatach stand-uperskich i impro wystąpią profesjonaliści. Jeśli się wahasz — przyjdź chociaż po to, żeby zobaczyć, jak wygląda pierwszy raz na scenie kogoś, kto zajmuje się dostępnością.
Królestwo zapachów — zwiedzanie sensoryczne. 16 października, 16:30-18:00, Zamek Królewski w Warszawie, pl. Zamkowy 4. Spacer po królewskich apartamentach, w którym towarzyszą nam zapachy z XVIII wieku, obrazy Canaletta i audiodeskrypcja na żywo. Wstęp bezpłatny za zapisami przez formularz, bez pobierania wejściówek w kasie. Zamek wymienia przy tym komfortkę, miejsce wyciszenia, pętlę indukcyjną i tyflografikę — rzadko który partner podaje to tak wprost.
Spacer zapachowy po wystawie stałej POLIN. 16 października, 16:30-18:00, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, ul. Anielewicza 6, Warszawa. Bezpłatnie, przez formularz. Wystawę przemierza się z edukatorką, angażując dotyk, wzrok, słuch i zapach, z pomocami dotykowymi, próbkami zapachowymi i elementami audiodeskrypcji. Organizatorzy rekomendują maksymalnie 15 osób, więc warto się nie spóźnić z zapisem.
Utopia urzeczywistniona — spacer dotykowy po osiedlu Kolonia Wawelberga. 17 października, 13:00-14:30, Otwarta Kolonia WCK, ul. Górczewska 15, Warszawa. Ponad 125-letnie osiedle społeczne na Woli, jedno z pierwszych w Warszawie, opowiedziane przez dotyk. Będzie można dotknąć makiet budynków. Prowadzi Andrzej Chybowski ze Stowarzyszenia Mieszkańców i Przyjaciół Kolonii Wawelberga.
Sztuka dostępna. Oprowadzanie z audiodeskrypcją na żywo. 17 października, 13:00-14:30, Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki, pl. Małachowskiego 3, Warszawa. Wystawa Aliny Szapocznikow i Nairy Baghramian, bezpłatnie. Audiodeskrypcja na żywo to wciąż rzadkość na wystawach, a tu jeszcze w narodowej galerii.
Zachęta Miga! Oprowadzanie i warsztaty w PJM. 17 października, 16:00-17:30, ta sama galeria, bezpłatnie. Ta sama wystawa, ale w Polskim Języku Migowym. Dobrze, że jedno i drugie tego samego dnia — można porównać, jak różnie opowiada się tę samą sztukę.
Kamienica pełna tajemnic. Spacer dla rodzin z dziećmi w spektrum autyzmu oraz niepełnosprawnością intelektualną. 17 października, 12:15-13:15, Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 28/42. Bilet festiwalowy za 1 zł, asystent też za 1 zł. Spacer z przewodnikiem pomyślany od początku pod konkretną grupę odbiorców, z zejściem do podziemi.
Na krawędzi chaosu — oprowadzanie po wystawie w języku prostym. 16 października, 16:00-17:30, Centralne Muzeum Włókiennictwa, ul. Piotrkowska 282, Łódź. Bilet 10 zł, asystent bezpłatnie. Wystawa komentowana językiem prostym, a na życzenie przenośne systemy FM. Tekst o tym, że sztuka nie jest tylko dla specjalistów, brzmi jak coś, co sam bym napisał.
Kino bez barier dla dzieci: Anzu. Kot-duch. 15 października, 9:30-11:15, Kino Pałacowe w Centrum Kultury ZAMEK, ul. św. Marcin 80/82, Poznań. Bilet 5 zł, dla asystenta 1 zł. Poranny seans familijny dla dzieci od 8 lat. Termin wykupu biletów do 14 października do południa, więc nie zostawiaj tego na ostatnią chwilę.
100 dni: Misja Zeus — dostępny seans w Kinie Śnieżka. 15 października, 10:30-12:30, Kino Śnieżka, ul. Nowy Świat 8, Rabka-Zdrój, organizuje Fundacja Kinematograf. Bilet festiwalowy 20 zł, wykup do 14 października do 10:00. Przedpołudniowy seans z napisami dla niesłyszących, audiodeskrypcją przez słuchawki i tłumaczeniem na język migowy. Budynek kina jest dostępny architektonicznie, a pętla indukcyjna jest i na sali, i przy kasie. Polska komedia młodzieżowa, kontynuacja „100 dni do matury” — więc jeśli szukasz czegoś na wyjazd z rodziną poza Warszawą, to jest gotowa propozycja.
Pokaz przyjazny osobom z ADHD: „Kandydaci śmierci”. 18 października, 15:45-18:00, Kinokawiarnia Stacja Falenica, ul. Patriotów 44B, Warszawa. Bilet 25 zł, asystent bezpłatnie. Pierwszy taki pokaz w Warszawie: przygaszone światło, można jeść, rysować, robić na drutach i swobodnie chodzić po sali. Dla kogoś, kto nie wysiedzi dwóch godzin w bezruchu, to zupełnie inna jakość kina.
Adapter — Kino Bez Barier. „Lalka”. 18 października, 16:00-18:30, Kino Nowe Horyzonty, ul. Kazimierza Wielkiego 19a-21, Wrocław. Bilet 11 zł. „Lalka” z napisami, tłumaczeniem na PJM, audiodeskrypcją i pętlą indukcyjną, a przed filmem zapowiedź w PJM. Cztery sposoby odbioru w jednym seansie — to jest wzorzec, do którego reszta rynku powinna dążyć.
Warsztaty sensoryczne dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością wzroku. 18 października, 12:00-13:00, Zamek Królewski na Wawelu, ul. Wawel 5, Kraków. Bilet 20 zł, osoby asystujące wchodzą bezpłatnie. Poznawanie faktur, kształtów i materiałów, a potem szukanie skojarzeń między sztuką, naturą i codziennością. Zapisy przez formularz festiwalowy do 15 października do południa.
Impreza zamknięcia: Niedzielni grają bez barier! 18 października, 10:00-14:00, patio Państwowego Muzeum Etnograficznego, ul. Kredytowa 1, Warszawa. Wstęp bezpłatny, obowiązuje rezerwacja miejsc. Nie alkohol i nie noc, a poranek, taniec i wspólnota. Niedzielni robią to od 2024 roku i przyciągają publiczność w każdym wieku. To będzie to spotkanie, o którym pisałem wyżej.
Do zobaczenia w październiku
Podsumujmy, żeby nic Ci nie umknęło. Wszystkie te punkty są częścią jednego festiwalu:
· 13 października, blok od 15:30 do 17:00 — mój stand-up „Zmysły”. Bardzo na Ciebie liczę.
· 14 i 15 października — dostępne kino w Multikinie w Złotych Tarasach.
· 18 października, 10:00-14:00 — Muzeum Etnograficzne z Niedzielnymi.
Rezerwacja miejsc na wszystkie wydarzenia festiwalowe startuje 1 października o godzinie 12:00. Program i szczegóły znajdziesz na fkbb.pl/program.
Październik zapowiada się tak, że trudno wybrać. Więc wybierz wszystko i niech to będzie ten numer, po którym Dostępnik zamieni się w miejsce spotkań, a nie tylko w tekst do przeczytania.
Wieści o dostępności
Konferencja w Lublinie o wykluczeniu komunikacyjnym. Też 9 października, ale w Lublinie, przy ulicy Spokojnej 2 — II Konferencja Lubelska „Wykluczenie komunikacyjne w Polsce”, organizowana przez Regionalny Oddział Lubelski stowarzyszenia ITS Polska razem z Miastem Lublin. Trzy bloki: diagnoza wykluczenia komunikacyjnego na poziomie lokalnym, dane i technologie jako wsparcie oraz panel dyskusyjny o działaniach możliwych do wdrożenia już dziś. Tegoroczna edycja kładzie nacisk na podejście oparte na danych i ich wykorzystanie w decyzjach samorządów. Udział jest bezpłatny, ale miejsc jest tylko 70 i decyduje kolejność zgłoszeń — obowiązuje karta zgłoszenia. Ja biorę w tym udział, więc jeśli też będziesz, to do zobaczenia.
Konferencja w Centrali ZUS. 9 października, przy ulicy Szamockiej 3 i 5 w Warszawie, odbędzie się Sensorycznie i na serio — pierwsza edycja w Warszawie. Temat: „Praktyczne wykorzystanie technologii przez osoby z niepełnosprawnościami na rynku pracy i w systemie ubezpieczeń społecznych”. Będą rozmowy z ekspertami, administracją i sektorem technologicznym, a w strefie wystawienniczej można przetestować prezentowane technologie. To jedno z niewielu wydarzeń w Polsce, które konsekwentnie wychodzi poza normy i regulacje. Współorganizuje je ZUS, a partnerami są między innymi BGK, InPost i Edenred.
Bezpłatny kurs o dostępności cyfrowej. Na platformie Navoica jest kurs „Podstawy dostępności cyfrowej” — praktyczne wprowadzenie do standardu WCAG, przygotowane przez OPI PIB i sfinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W programie między innymi obsługa strony bez myszki, najczęstsze błędy dostępności, wymogi prawne obowiązujące w Polsce i tworzenie deklaracji dostępności. Kurs jest kierowany nie tylko do programujących, ale też do tych, którzy strony zlecają, projektują czy zarządzają projektami. Nabór trwa do 16 kwietnia 2028 roku, więc nie pali się, ale po co czekać.
Seminarium RPO o dostępności produktów i usług. 20 października o 10:00 Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich organizuje seminarium „Dostępność produktów i usług dla konsumentów ze szczególnymi potrzebami w świetle prawa UE”. Temat jest mi szczególnie bliski, bo to wprost o ustawie, która wdrożyła do polskiego prawa Europejski Akt o Dostępności i obowiązuje od 28 czerwca 2025 roku. Seminarium otworzy Rzeczniczka Praw Obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram. Udział jest bezpłatny, a w formularzu zgłoszeniowym można od razu zaznaczyć, jakiego wsparcia potrzebujesz — tłumacza języka migowego, napisów na żywo, pętli indukcyjnej, miski dla psa przewodnika albo dostępności architektonicznej. Zgłoszenia przyjmuje formularz RPO. Program wydarzenia nie został jeszcze opublikowany — jest zapowiedziany jako „już wkrótce”. Zgłaszam to jako usterkę do poprawienia przed publikacją, bo strona podaje w tym miejscu opis zupełnie innego seminarium, o osobach w kryzysie psychicznym.
Technologia mówienia. Polski startup Uhura Bionics pracuje nad urządzeniami wspierającymi komunikację osób po usunięciu krtani. Pierwsze z nich to Tik Tak, kompaktowa elektroniczna krtań, którą przykłada się dłonią do szyi. Urządzenie wytwarza drgania zastępujące źródło dźwięku, a ruchy ust i języka przekształcają je w mowę. Trwają prace nad wersją indywidualnie dostosowywaną do użytkownika, z naturalniejszą intonacją, przekazywaniem emocji, cichą rozmową, a nawet śmiechem i śpiewem. Drugi pomysł to „okulary dla głosu” — opaska na szyję pełniąca funkcję elektronicznej krtani, ale bez trzymania aparatu w dłoni. Możliwość swobodnego zabrania głosu ma znaczenie w pracy, edukacji, przy zakupach, na wizycie lekarskiej. A dla mnie to coś więcej niż ciekawostka, bo całe moje życie zawodowe kręci się wokół tego samego pytania: jak przekazać treść osobie, która nie widzi. Tu chodzi o mowę. Ten sam problem widziany z drugiej strony.
I to by było na tyle. Jak co roku - ostatni kwartał to gwałtowne przyśpieszenie wydarzeń dostępnościowych. Nie na wszystkich mogę być, a trochę żałuję. Za to AutomaticA11y 2027 będzie wiosną. Już zbieram zgłoszenia do prezentacji i stolików tematycznych, chociaż konkretne informacje będą za jakiś czas. Odpoczywaj i ciesz się jesienią.